#red    ALBERT  EYNSHTEYN
         [1879-1955]

#blue  Dunyoda ikki narsa cheksiz: kosmos va odamning ahmoqligi, lekin, men kosmosni cheksizligiga inonmayman.

              Albert EYNSHTEYN





    Buyuk fizik, matematik nazariyotchi olim, nisbiylik nazariyasi asoschisi Albert Eynshteyn yuksak bilimi bilan hozirgi zammon fizikasini asosini yaratgan olimlardan biri bo'lgan.


    U 1879-yilda Germaniyaning #red Ulm #def shaxrida tug'ldi. 14 yoshida oilasi bilan Shveytsariyaga ko'chib keladi. A. Eynshteyn #red 1900-yili Tsyurix politexnikumini #def  tugallaydi. Shundan so'ng, u o'qituvchi bo'lish maqsadida ish qidira boshladi. Lekin, ish topilmagach 1902-1909 yillarda #red Bern #defda potent byuroning eksperti vazifasida ishladi. Shu yillarda Eynshteyn yuksak bilimi bilan fizikada bazi o'zgarishlarni amalga oshiradi. Bu o'zgarishni #red maxsus nisbiylik nazariyasi #def amalga oshiradi. U, shuningdek, statistik fizika, broun harakati, nurlanish nazariyasi kabi bir qancha sohalarda unumli mehnat qildi. Eynshteyn ishlari tez orada shuhrat topa boshladi. 30 yoshida  #red Tsuirh universiteti, #def so'ngra #red Pragadagi Nemis universiteti #blue proffesseri #def bo'lib ishladi. U 1914-yilida Berlin universitetiga o'qituvchilika taklif qilindi.    Berlin dagi hayoti davomida Eynshteyn nazariyotchi olim sifatida tanildi. Umumiy nisbiylik nazariyasi yaratilishi, nurlanishning kvant nazariyasining ritojlanishi, fotoefekt qonunlarini ochilishi ham Berlin bilan bog'liq edi. Shu kabi ilmiy ishlari ishlari provardida 1921-yili unga Nobel mulofoti berildi. Bunday yutuqlardan keyin 1933-yili Germaniya hukumati tepasiga fashistlar kelishi bilanoq, tabiiyki, millatsevar Eynshteyn Germaniyadan chiqib ketdi. Olimning keyingi ilmiy ishlari #red AQSH ning Pristondagi Oliytatqiqotlar instutida yaratildi. #def


  1955-yili dunyodan yana bir daho olamdan o'tdi. Eynshteynning so'ngi so'zlarini shifoxona hamshirasi eshitdi, lekin, u tushunmadi (nemis tilida bo'lgani uchun).
  

  1905-yilda #red MAXSUS NISBIYLIK NAZARIYASINI #def e'lon qildi. Bu nazariyani tup mobiyati yorug'lik tezligiga yaqin tezliklarda harakatlanuvchi jirmlar mexanikasi va elektrodinamikasi haqida. 
  

  Ko'rinishidan odiy. Lekin, katta qiyinchilik bilan topilgan #blue E=mc^2 #def formulasi butun yapro eneygetilarini qamrab oladi. Bu formula bizga katta miqdordagi energiya bera oldi, lekin, paralel ravishda kuchli qirg'in qurolini ham taqdim etdi.
   

#red Yaponiya #def qirg'ini Eynshteyn hayotidagi eng og'riqli nuqta bo'lgan. Yodingizda bo'lsa,  #red ALFRED NOBEL #def ham #red DINAMID #def ni tog'larni portlatishga kashf etadi. Lekin, urushlar tufayli bu ixtiro ham qon to'kishga xizmat qiladi.   
      

    Olimning fotoefekt nazariyasi kvant fizikasida muhim ahamiyatga ega. Bu nazariyasida yorug'lik kvant oqimi (F O T O N L A R) sifatida qaraldi. 1922-yilda amerikalik #red A.  KOMPTON #def tajribalari #red FOTON #def mavjudligini tasdiqlagan edi. Eynshteyn fotokimyoning asosiy qonvoini topdi. Bu qonunga ko'ra, har bir elementar fotokimyoviy reaksiyani yuzaga kelishi uchun bitta yorug'lik kvanti yutilishi kerak. 
  

  1916-yil Eynshteyn ilmiy ijodining cho'qqisi bo'ldi. Dahoni bu cho'qiga #red UMUMIY NISBIYLIK    NAZARIYASI #def olib chiqdi. Bu nazariya eski va mikrosikopik darajadagi kichik o'lchamlar uchun yaroqsiz bo'lib qolgan #red NYUTON #def g'oyalarini  o'zgartirib fazo, vaqt va tortishish haqidagi mexanistik qarashlarni o'zgartirib, yangi va haqoniyroq bo'lgan materialistik manzaraga olib keldi.  
  
  
  Olimning ilmiy ishlari orasida tugallanmagan va hozirgacha bu ilmiy jumboq isbotlangani elektromagnit va gravitatsion o'zaro ta'sirlarni birlashtiruvchi yagona nasariyadir.  


#blue  3 yoshida ham gapira olmagan Eynshteyn zamonaviy fizikasining ko'plab yo'nalishlarini rivojlanishiga katta hissa qo'shdi.  